NHẬN DIỆN VÀ ĐẤU TRANH VỚI BIỂU HIỆN "LỆCH CHUẨN" TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG: KHI BÀN PHÍM LÀ VŨ KHÍ
Trong kỷ nguyên số, chiếc điện thoại thông minh đã trở thành vật bất ly thân, mở ra cánh cửa tri thức vô tận. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, chúng ta đang chứng kiến một làn sóng "ô nhiễm văn hóa" đáng báo động. Những hành vi lệch chuẩn, những phát ngôn thiếu văn hóa, và nguy hiểm hơn là những tư tưởng sai lệch đang len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống số, tác động trực tiếp đến nhận thức của giới trẻ - rường cột tương lai của nước nhà.
1. Nhận diện và tác hại của hành vi lệch chuẩn
Vậy thế nào là "lệch chuẩn"? Hiểu một cách đơn giản, đó là những hành động, phát ngôn đi ngược lại với chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục, quy định của pháp luật và các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
a. "Rác" văn hóa và sự méo mó của ngôn ngữ
Biểu hiện dễ thấy nhất và cũng phổ biến nhất chính là việc "sáng tạo" ngôn ngữ một cách kỳ quặc, vô tội vạ. Tiếng Việt - thứ ngôn ngữ thiêng liêng, giàu đẹp của dân tộc đang bị một bộ phận người dùng mạng làm cho méo mó.
Không khó để bắt gặp những bình luận (comment) đầy tính sát thương, những cuộc "khẩu chiến" vô bổ, hay trào lưu Cyberbullying (bắt nạt trực tuyến) nơi đám đông hùa vào tấn công, thóa mạ một cá nhân dù chưa rõ thực hư câu chuyện. Đây chính là biểu hiện của sự xuống cấp về văn hóa ứng xử.
b. Hội chứng đám đông và tin giả (Fake News)
Nguy hiểm hơn cả sự thô lỗ là sự thiếu hụt kiến thức và tâm lý a dua đám đông (FOMO - Fear Of Missing Out). Nhiều người trẻ, với ngón tay lướt nhanh hơn suy nghĩ, dễ dàng chia sẻ (share) những thông tin giật gân, thiếu kiểm chứng chỉ để câu like, câu view.
Hệ quả là những luồng thông tin xấu độc, những tin đồn thất thiệt lan truyền với tốc độ ánh sáng, gây hoang mang dư luận, làm xấu đi hình ảnh đất nước trong mắt bạn bè quốc tế và gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan chức năng.
2. Âm mưu "Diễn biến hòa bình" núp bóng Tự do ngôn luận
Nếu những biểu hiện lệch chuẩn về văn hóa chỉ là "bệnh ngoài da", thì việc lợi dụng không gian mạng để chống phá chính trị chính là "căn bệnh ung thư" cần phải loại bỏ ngay lập tức. Các thế lực thù địch không bao giờ từ bỏ âm mưu "Diễn biến hòa bình", và Internet chính là mặt trận chính của chúng hiện nay.
a. Chiêu bài "Đánh tráo khái niệm"
Thủ đoạn tinh vi nhất của chúng là đánh tráo khái niệm, nhập nhèm giữa "Tự do ngôn luận" và "Tự do vu khống, xúc phạm". Chúng rêu rao rằng Nhà nước Việt Nam hạn chế quyền biểu đạt, bóp nghẹt dân chủ. Nhưng thực chất, chúng đang lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân (Vi phạm Điều 331 Bộ luật Hình sự).
b. "Mềm hóa" nội dung phản động
Đáng báo động hơn, chúng sử dụng các hình thức giải trí được giới trẻ ưa chuộng như: video hài ngắn (Shorts/Reels), ảnh chế (Meme), nhạc Rap chế... để cài cắm các thông điệp chính trị sai lệch. Những nội dung này thấm dần vào nhận thức, gieo rắc sự hoài nghi vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, từng bước làm xói mòn niềm tin và tạo ra một thế hệ "nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị".
3. Giải pháp đồng bộ: Từ pháp lý đến ý thức hệ
Để "làm sạch" không gian mạng, không thể chỉ dựa vào một biện pháp đơn lẻ mà cần thực hiện đồng bộ "3 mũi giáp công":
Mũi 1: Hoàn thiện và thực thi nghiêm minh pháp luật
Tự do ngôn luận phải nằm trong khuôn khổ pháp luật. Không quốc gia nào chấp nhận sự tự do vô chính phủ.
Mũi 2: Nâng cao "sức đề kháng" của mỗi công dân mạng
Mỗi người dùng mạng xã hội cần tự trang bị cho mình một "bộ lọc" thông tin. Hãy quán triệt và thực hiện nghiêm Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội (2021). Trước khi like, share hay comment, hãy thực hiện quy tắc "3 Giây suy nghĩ":
- Thông tin này có nguồn gốc từ đâu?
- Nó có lợi hay có hại cho cộng đồng?
- Mình có chịu trách nhiệm được nếu thông tin này sai sự thật không?
Mũi 3: Giáo dục và lấy "Cái đẹp dẹp cái xấu"
Cần trang bị cho thanh thiếu niên một "hệ miễn dịch tư tưởng số". Gia đình và nhà trường phải là lá chắn đầu tiên giúp giới trẻ nhận diện các luận điệu ngụy biện. Nhưng quan trọng hơn, chúng ta cần phủ xanh không gian mạng bằng những thông tin tích cực. Mỗi một bài viết về người tốt việc tốt, mỗi một hình ảnh đẹp về đất nước được chia sẻ chính là một bông hoa đẩy lùi cỏ dại.
LỜI KẾT
Bảo vệ chủ quyền quốc gia không chỉ là bảo vệ tấc đất, vùng trời, vùng biển, mà ngày nay còn là bảo vệ vùng biên giới số. Không ai được phép lạm dụng tự do ngôn luận để xâm phạm lợi ích quốc gia và giá trị văn hóa dân tộc.
Khi mỗi người trẻ hành động bằng lý trí sắc bén và trái tim yêu nước nóng hổi, không gian mạng sẽ không còn là "bãi chiến trường" của thông tin độc hại, mà trở thành vùng đất lan tỏa những giá trị nhân văn, tri thức, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.






